Als ondernemer heeft u ongetwijfeld ook met personeel en dus met sollicitanten te maken. De eerste indruk wordt doorgaans bepaald door de motivatiebrief met curriculum vitae, op basis waarvan u bepaalt of u in gesprek wilt met de betreffende sollicitant. Dat een curriculum vitae, of kortweg gezegd CV, soms wat rooskleuriger wordt opgesteld, zal niet verbazen. Na wat doorvragen blijkt soms dat een gat in het CV vakkundig wordt weggepoetst. Waar ligt de grens bij het ‘opsmukken’ van een CV? Alvast een tipje van de sluier: liegen op het cv kan leiden tot ontslag en zelfs tot een ontslag op staande voet.
Directe aanleiding voor deze juridische column was wat deze week uitgebreid in het nieuws was: Nathalie van Berkel (D66) zou staatssecretaris worden, maar trok zich terug toen bleek dat de informatie op haar LinkedIn-pagina niet klopte. Overigens werd zij niet ontslagen, maar hield zij de eer aan zichzelf.
In de etalage
Als iemand op zoek naar werk is en een vacature tegenkomt die past als een jasje, dan zal hij of zij zichzelf zo positief mogelijk willen presenteren, in de hoop uitgenodigd te worden voor een (eerste) gesprek. Hierbij mag je je CV best slim formuleren, zonder direct te liegen.
Heb je op je CV bijvoorbeeld aangegeven dat je Spaans ‘redelijk’ is, maar blijk je in de praktijk niet verder te komen dan wat huis- tuin- en keuken Spaans van de zomervakanties op de camping, dan zal waarschijnlijk geen enkele werkgever je dat nadragen. Tenzij vloeiend Spaans spreken natuurlijk een specifiek functievereiste is.
Heb je ergens maar een half jaar gewerkt, dan is het op zichzelf niet verkeerd om op het CV niet de specifieke maanden, maar om alleen het jaartal te noemen. Het hanteren van de grote lijnen is iets anders dan liegen.
Waar ligt de grens?
Jezelf zo goed mogelijk presenteren en in de etalage zetten, is bijna inherent aan solliciteren. Op zichzelf is daar niets mis mee. Anders wordt het als een sollicitant foutieve of misleidende informatie verstrekt. Bijvoorbeeld als iemand expliciet benoemt jurist te zijn, terwijl hij of zij nooit is afgestudeerd. Dit laatste kan ook subtieler gebeuren, door een onvolledige of misleidende voorstelling van zaken te geven, waarbij relevante informatie wordt weggelaten. Denk bijvoorbeeld aan een CV, waarbij de sollicitant aangeeft vijf jaar rechten te hebben gestudeerd aan Universiteit X, om vervolgens te solliciteren naar een baan als jurist, waarbij de sollicitant weet dat voor die baan een afgeronde rechtenstudie vereist is. Door de periode van vijf jaar op te nemen, wordt dan de indruk gewekt als zou de studie met goed gevolg zijn doorlopen, maar ‘gemakshalve’ vergeet de sollicitant dan te vermelden dat hij of zij nooit is afgestudeerd. Als een sollicitant liegt door foutieve informatie op het CV op te nemen of op zijn minst valse verwachtingen wekt, dan kan dat een reden zijn voor ontslag.
Precies dit was er aan de hand bij Nathalie van Berkel: haar openbare cv op Linkedin suggereerde onder meer dat ze Nederlands recht had gestudeerd aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en Bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. Alleen heeft zij beide studies nooit afgerond, wat dan weer niet bleek uit haar profielpagina op Linkedin.
Online informatie
Meer in het algemeen: als werkgever kunt u een aantal checks doen. Zo kunt u tijdens het gesprek met uw sollicitant doorvragen op onduidelijkheden of algemeenheden op zijn of haar CV en/of Linkedin pagina. Ook kunt u doorvragen op eventuele verschillen tussen de verstrekte informatie op het CV en op Linkedin. Verder kunt u de door de sollicitant verstrekte informatie verifiëren door – na toestemming – bij oud werkgevers referenties op te vragen. Heeft uw sollicitant een te rooskleurig beeld geschetst of keihard gelogen? Dan valt hij of zij vroeg of laat waarschijnlijk vanzelf door de mand.
Ontslag
Kan een té rooskleurig beeld schetsen over opleiding(en), werkervaring en/of competenties arbeidsrechtelijke consequenties hebben? Ja, dat kan. Als het echt gaat om aantoonbaar liegen over essentiële onderdelen op het cv en dus over de informatie waarop iemand is aangenomen voor een specifieke functie, dan kan dat zeker aanleiding zijn voor ontslag. Maakt een sollicitant het wel heel bont, dan kan het zelfs een dringende reden zijn voor een ontslag op staande voet.
In de jurisprudentie is de rode draad dat een CV een document is waar je als werkgever op mag vertrouwen. De jurisprudentie laat ook zien dat als een sollicitant ten onrechte de indruk wekt een opleiding te hebben afgerond, wat ook als voorwaarde geldt voor het krijgen van de baan, dit kan dat leiden tot ontslag op staande voet.
Liegen op een cv kan ook kwalificeren als valsheid in geschrifte, wat kan leiden tot vernietiging van de arbeidsovereenkomst op grond van bedrog. Bij een rechtsgeldige vernietiging van de arbeidsovereenkomst kunt u ook loon terugvorderen.